Melsá í Hraundal 2025

Gömul stífla fjarlægð í Melsá

Stífla í ánni Melsá í Ytri-Hraundal hefur verið fjarlægð. Framkvæmdum lauk í desember síðastliðnum með góðum árangri. Open Rivers Programme, styrktarsjóður til að styðja við áætlanir um að fjarlægja manngerðar stíflur í árfarvegum, styrkti Fuglavernd árið 2025 til að fjarlægja stífluna.

Kom á óvart hver mikið af steinsteypu var undir torfgarðinum

Markmið framkvæmdarinnar var að endurheimta vatnasvæði árinnar fyrir fugla og fiska – og gera sjóbirtingi kleift að ferðast upp ána. Samstarfsaðilar Fuglaverndar voru Land og skógur, Hafrannsóknarstofnun og Breska fuglaverndarfélagið (RSPB).

Rannsóknir hófust í byrjun maí og var stíflan var svo fjarlægð með öllu í desember 2025. Framkvæmdin gekk vel en hún tafðist eilítið vegna mikilla rigninga og þurfti að bíða eftir frosti svo þungar vinnuvélar kæmust alla leið á framkvæmdarsvæðið. Það kom á óvart hve fjarlægja þurfti mikið af steinsteypu sem kom í ljós undir torfgarðinum út frá stíflunni.

Melsá í Ytri-Hraundal
Svona leit stíflan út áður en hún var fjarlægð. Mynd: Jóhannes Guðbrandsson.
Mikilvægt að varna rofi í árbökkum

Fuglavernd réð sérfræðinga frá skoska fyrirtækinu CBEC sem sérhæfa sig í náttúrumiðuðum lausnum í endurheimt árfarvega. Vatnsstreymi var mælt fyrir og eftir framkvæmd og passað var upp á að varna rofi í árbökkum eftir að stíflan var fjarlægð.

Þetta er í annað sinn sem Open Rivers Programme styrkir Fuglavernd. Góðgerðarsamtök, frjáls félagasamtök og opinberir aðilar geta sótt um styrki til að fjarlægja smærri stíflur í ám og lækjum sem hafa áhrif á vatnasvið og líffræðilegan fjölbreytileika.

Melsá í Hraundal
Markmið framkvæmdarinnar var að endurheimta vatnasvæði árinnar fyrir fugla og fiska – og gera sjóbirtingi kleift að ferðast upp ána. Mynd: Iðunn Hauksdóttir

Frekari upplýsingar um verkefnið og myndir má finna hér.